Het tijdschrift Archis nodigde een aantal mensen uit deel te nemen aan een eerste voorlopige evaluatie van NEXT in een speciale Archis-boot dobberend in de lagune voor het Biënnale park. Veel werd er besproken en Archis zal in een volgend nummer uitgebreid aandacht besteden aan de verschillende onderwerpen. Ik beperk me hier tot enkele opmerkingen die gemaakt werden na het drinken van een Proseco en de uitdagende stellingen van Ole Bouman. Betsky merkte op dat het CIAM congres, dat ook op een schip plaatsvond, destijds vol overtuiging opstoomde naar een volgend groot functionalistisch verhaal, terwijl op de Archis boot niets anders dan vragen worden gesteld. De Archis boot symboliseerde volgens Betsky een "adrift, with no place to go". Betsky had zichzelf eerder die dag de typische Amerikaanse vraag gesteld welke oneliner deze Biënnale zou kunnen typeren. Volgens hem is deze Biënnale een Biënnale van oneliners. In de Arsenale tentoonstelling van Sudjic beweeg je van oneliner naar oneliner. Oneliners van lichteffecten, dunheid, ijlheid, etc.
Ole Bouman vond het voorbarig van Sudjic om nog niet gerealiseerde plannen te tonen. Het getuigt van een ongeduldig verlangen om iets al tot meesterwerk te verklaren voordat er enige realiteitstest is geweest. Het gevaar daarvan is dat de architectuur weer een stap verder heeft gezet in de richting van een vak dat de werkelijkheid niet eens nodig heeft.
Leon van Schaik, decaan van de architectuur faculteit RMIT in Melbourne, waardeerde de bijdrage van Finland. Finland stuurde architecten naar Afrika om op zoek te gaan naar de architectonische kwaliteiten van de lokale bevolking. Finland ontsnapte daarmee aan de sterrenslag van Westerse architecten op de Biënnale.
John Thackara (directeur van Doors of Perception en auteur in de catalogus van deze Biënnale), merkte op dat dit een Biënnale van "Trophy architecture" is, net zoals je een "Trophy" vrouw kan kiezen. Hij vroeg zich af of het misschien niet beter was een "Trophy idea" te ontwikkelen. Architectuur wordt meer en meer ingezet als "Trophy" om publiek te trekken zoals we dat kennen van Gehry in Bilbao (ook wel aangeduid als het Guggenheim-effect). De openbare ruimte wordt nu bepaald door de stops op de architectonische tour van het publiek van de ene "Trophy" naar de andere ontworpen door sterarchitecten die te vinden zijn in de catalogus van Biënnale. Wat ook werd opgemerkt was dat architectuur met een dilemma zit opgescheept. Architecten moeten zichzelf verkopen, beter zijn dan de ander. Wanneer Sudjic architecten uitnodigt om de materialiteit van hun werk te tonen, zullen de meeste architecten al gauw hun portfolio verkoopkunstjes vertonen in plaats van in te gaan op de diepere bedoelingen van het Biënnale thema. Daarbij komt dat alle architecten zelf hun tentoonstelling moeten financieren in de Arsenale, de verzekering van het transport, en al het mogelijke meer.
Andrew Benjamin, theoreticus uit Canada merkte op dat de architectuurcriticus er is om de passiviteit van dit soort tentoonstellingen te doorbreken: "The job of the critic is to break the slogans". Bjarne Mastenbroek, architect in Amsterdam, signaleerde dat de meeste architectuur niet 'sexy' genoeg is om in deze Biënnale te worden tentoongesteld. Wanneer iets niet sexy is betekent dat niet dat het onbelangrijk is. Alleen Finland en Israël besteden aandacht aan de architectuur in bredere zin, voorbij het sexy object van het kunstzinnige individu beamden velen in de boot.
"De sterren van deze Biënnale wilden in de jaren zestig de wereld veranderen nu bouwen ze winkelcentra" zei een van de aanwezigen cynisch. Inderdaad winkelcentra veranderen in paleizen. Vele andere interessante thema's werden besproken aan boord. Hoe moet je architectuur tentoonstellen? Zijn maquettes, plattegronden, en doorsneden niet hopeloos traditioneel in de wereld van branding, interactiviteit en nieuwe media? Heeft architectuur geen sociale verantwoordelijkheid? In Nederland wordt gebouwd terwijl Amerika verstrikt raakt in de theorie. Moeten we niet stoppen met het eeuwige theoretiseren en ons richten op de praktijk? De meningen waren soms zeer verdeeld. In de boot van Archis werd duidelijk dat een expositie baad heeft bij reflectie en niet alleen maar propaganda.