Feature —

Fiets&Stal-serie voltooid

Sebas Veldhuisen

De samenwerking tussen Stroom en Biesieklette heeft in Den Haag geleid tot een tiental unieke fietsenstallingen, ontworpen door architecten en kunstenaars als Dan Graham, FAT, Atelier van Lieshout en John Körmeling.

Het Fiets&Stal project begon in 1998 op het Buitenhof, toen Stroom door de dienst Stadsbeheer werd gevraagd een kunstenaar te adviseren voor een tijdelijke fietsenstalling. Frank Halmans slaagde er binnen drie maanden in een subtiel klassiek kajuitachtig bewakershuisje te ontwerpen en te realiseren. Het paste mooi in de historische omgeving en was een bescheiden antwoord op het even verderop gesitueerde theehuisje van Berlage. Inmiddels is het bewakershuisje verplaatst naar de Grote Markt en staat op het Buitenhof een glas-en-staal-signatuur van Cepezed, overigens zonder inbreng van Stroom gerealiseerd. De Dienst Stedelijke Ontwikkeling wilde hier graag een echte architectonische invulling. Jammer, want het kajuithuisje van Halmans leek te zijn geboren uit deze omgeving terwijl het steriele grijsglazen gebouwtje van Cepezed zich wat onwennig vastklampt aan de oude Acacia’s.

Ontwerp Dan Graham (foto's: Sebas Veldhuisen)
Ontwerp Dan Graham (foto’s: Sebas Veldhuisen)

Het laatste officiële ontwerp in de serie Fiets&Stal is recent onthuld op de Prinsegracht. Het is een ‘shop window’ bewakershuisje van de New Yorkse kunstenaar Dan Graham. Tijdens de opening vertelde Graham dat hij dit bewakershuisje, dat bovenop de tramtunnel van OMA staat, beschouwt als een kleine overwinning. Koolhaas zou volgens Graham zijn ideeën uit de jaren tachtig regelrecht hebben gekopieerd in interieurs, zoals van de Prada-winkel in New York. Trots is Graham ook op de nabijheid van ‘De Volharding’ een modernistische staaltje compositie van architect Jan Buijs uit 1928. Het gebogen, licht spiegelende glas weerkaatst de stedelijke smeltkroes van zebrapaden, stoplichten, auto’s en gebouwen. Grahams paviljoen maakt het kleinstedelijke Den Haag in één oogopslag tot een wereldstad.

Ontwerp Urs Pfannenmüller (foto's Mischa de Ridder)
Ontwerp Urs Pfannenmüller (foto’s Mischa de Ridder)

Met het afsluiten van het Fiets&Stal-project is een zakformaat kaartje verschenen waarop alle stallingen van Den Haag zijn aangegeven, van het fleurige uitklaphuisje van Urs Pfannenmüller tot en met de ‘getunede’ container van Hertzsch & Page. Er is in de laatste tien jaar een unieke collectie ontstaan met een scala aan vormgevingsopvattingen. Het zijn stuk voor stuk schaalmodellen van volwassen architectuur. Een ideale maat om een statement te maken temidden van al het geweld van monumentaal standvastigheid en commerciële vluchtigheid. Het zijn miniatuurpaleizen en huiskamers tegelijk, bewoont door fietsenbewakers die gewapend met bonnenboekjes en losgeld de haastige fietser verwelkomen met een praatje. Zij zijn het die de architectuur weer met beide voeten op de grond zetten door de interieurs te verfraaien met bloempotjes, foto’s, schilderijen en makkelijke stoel.