Nieuws —

De steenfabriek, een deconstructie – Archiprix 2017

Steffie de Gaetano

Dit herbestemmingsproject behelst de renovatie en transformatie van steenfabriek Elden tot een hotel en restaurant met behoud van de typerende kenmerken van de baksteenindustrie. De ruimten, de massa, de schoorsteen en de tunnelovens vormen een inspiratiebron voor het nieuwe ontwerp. De veranderingen aan het gebouw kunnen gezien worden als een nieuwe historische laag. Daarbij worden geen elementen toegevoegd, wel verwijderd als een beginnende deconstructie in de tijd.

De collage illustreert de relatie van de follies met de steenfabriek en hun integratie in de natuur van Meinerswijk.

Gedurende de 20e eeuw ondergingen het landschap en de skyline van Arnhem langs de Nederrijn drastische veranderingen ten gevolge van de intensieve kleiwinning voor de baksteenindustrie. In 1928 start steenfabriek Elden met de productie van klinkers in een nieuwe vlamoven. De mechanisatie en reorganisatie van deze industriesector dwong de steenfabriek Elden te sluiten in 1992.
Het uiterwaardenpark Meinerswijk van Arnhem is een gevarieerd gebied met bijzondere natuurlijke en cultuurhistorische waarden. Kenmerkend voor dit landschap is de historische gelaagdheid: de aanwezigheid van resten van een Romeins fort, de IJssellinie en de baksteenindustrie. De baksteenindustrie transformeerde het gebied door het winnen van klei waardoor kleiputten ontstonden, daardoor is Meinerswijk deel geworden van het industrieel erfgoed.

Langsdoorsnede van het hotel: op de begane grond de hotelkamers, op de eerste verdieping het restaurant en aan de linkerzijde het terras. Dwarsdoorsnede van het hotel: op de begane grond de hotelkamers, op de eerste verdieping aan de linkerzijde het openbaar toegankelijke restaurant, aan de rechterzijde de gereserveerde ruimtes voor de hotelgasten.
De deconstructie van de steenoven is het onderliggend concept voor de architectonische follies, opgedeeld in de typerende elementen: de schoorsteen, het dak, de houten constructie, de tunnelovens, het vuur en de kleiput. De follies worden geabstraheerd door geometrische vereenvoudiging en deconstructie van de typologische elementen van de steenoven.
Sectie over het Meinerswijkse landschap: de Nederrijn, de steenfabriek, de architectonische follies, de natuur van de uiterwaarden.

De historische gelaagdheid van het landschap en de langzaam verdwijnende baksteenindustrie waren een inspiratiebron voor het ontwerp van nieuwe objecten verspreid in het natuurgebied van Meinerswijk. Deze architectonische sculpturen herinneren aan de baksteenindustrie en nodigen de bezoeker uit het natuurgebied te verkennen en er te vertoeven. De visuele verbindingen van de objecten leiden de bezoeker door het natuurgebied en maken hem bewust van het getransformeerde landschap. De elementen worden één met de natuur en verbinden zich ook met de andere aanwezige objecten in het landschap zoals de betonnen bunkers en de fundamenten van het Romeinse fort. Deze archetypische follies zijn gerelateerd aan de typische elementen van de gedeconstrueerde baksteenfabriek Elden: de schoorsteen, het dak, de houten constructie, de oven, het vuur en de kleiputten. Door geometrische vereenvoudiging en deconstructie van deze elementen verliezen de follies de speciale band met steenfabriek Elden en worden ze een abstract archetype van de baksteenindustrie in de gedachten van de bezoeker.

De voormalige rookgang is nu de ontsluiting tot de hotelkamers en de centrale opening in het dak zorgt voor lichtinval in het gebouw.

De deconstructie benadrukt de universele overeenkomsten van alle baksteenfabrieken en toont de essentie van deze industriesector. Door de intense beleving van de follies en door het denkbeeldig reconstrueren van de archetypes ontketenen deze follies de overgang van de fenomenale werkelijkheid naar het noumenale rijk van de ideeën waar de geschiedenis van de baksteenindustrie van Arnhem ligt.

De houten constructie wordt geaccentueerd door de grote open ruimte van het restaurant waar de tafels voor de gasten verspreid staan tussen de verschillende keukens.

naam
Steffie de Gaetano
contactgegevens
email
website

wanneer begonnen met afstuderen
September 2015
wanneer klaar met afstuderen
Juli 2016

opleiding
Technische Universiteit Eindhoven / Faculteit Bouwkunde
Mentoren
Jos Bosman, Marcel Musch, Geert Das

favoriete ontwerper
Carlo Scarpa, Louis Kahn, Dani Karavan, Superstudio

favoriete project

wat doe je nu?
Werken als freelancer bij Alfio Barabani Architects

wat hoop/wil je als ontwerper in de nabije en/of in de verre toekomst bereiken?