De opwarming van onze steden als gevolg van klimaatverandering maken dat klimaat responsief ontwerpen steeds urgenter wordt. Ontwerpers richten zich veelal op de lokale schaal terwijl, zo stelt Minke van Asperen met haar afstudeerproject, de regionale schaal juist betere mogelijkheden biedt om het stedelijk klimaat te beïnvloeden. Ze testte het uit op Zwolle.
Kan je je onderwerpkeuze (kort) toelichten?
Ik heb altijd een sterke drang gevoeld om iets bij te dragen aan het klimaat. Al op de middelbare school, toen ik nog geen duidelijk idee had welke studie ik wilde volgen, maakte ik voor mijn eindopdracht bij handenarbeid een ‘duurzame wijk van de toekomst’ van papier-maché.
Tijdens mijn studietijd heb ik me op verschillende manieren ontwikkeld in de richting van natuurinclusiviteit en het stedelijk klimaat. Gaandeweg begon mij iets op te vallen: binnen het ontwerp ligt de focus vaak sterk op het lokale schaalniveau. In de praktijk zien we veel voorbeelden van klimaatbewuste ontwerpen op het niveau van gevels, straten en wijken. De regionale schaal daarentegen lijkt onderbelicht te blijven.
Toch lijkt die bredere blik juist essentieel. Want als de wind die de stad binnenkomt al warm is, hoe effectief kan een goed ontworpen straat dan nog zijn in het terugdringen van hitte? Kun je lucht die al opgewarmd is nog koelen voordat deze de stad bereikt?
Wat of wie zijn je inspiratiebronnen geweest voor je project en kan je dit (kort) toelichten?
Ik haal persoonlijk veel inspiratie uit het verleden, vooral wanneer het gaat om klimaatbewust ontwerp. In mijn thesis heb ik principes als ‘water- en bodem sturend’ toegepast en gecombineerd met atmosferische elementen, zoals wind. Wat tegenwoordig als een innovatieve aanpak wordt beschouwd, was vroeger eigenlijk vanzelfsprekend. Juist in deze tijd kunnen we als ruimtelijk ontwerpers waardevolle lessen trekken uit historische werkwijzen.
It is crucial to analyse the different landscape types. The climatic challenges theses landscape types suffer from tell us what strategies to applt that can also help in adapting the urban climate. Analysing different wind patterns is especially important.
Benoem en beschrijf (kort) het sleutelmoment in je afstudeerproject.
Na een uitgebreide literatuurstudie en landschapsanalyse was de conclusie helder: een uitgedroogd landschap kan niet bijdragen aan verkoeling. En juist doordat we water zo snel mogelijk afvoeren, raakt het landschap in de hoogzomer – en tegenwoordig zelfs al in de lente – nagenoeg uitgedroogd.
Tijdens mijn zoektocht naar manieren om water langer vast te houden in het landschap, stuitte ik op een artikel over het overlaatsysteem. Dit systeem laat gecontroleerd water toe tot het achterland, door een verlaagde doorgang in de dijk aan te brengen. In de middeleeuwen maakten boeren op de arme zandgronden hier al gebruik van om de vruchtbaarheid van hun land te vergroten.
Daarnaast hebben de interviews met experts veel bijgedragen aan mijn ontwerpproces. Vooral een waterexpert bood waardevolle inzichten in hoe je water effectief kunt vasthouden in het landschap.
Beschrijf (kort) wat ontwerpen voor jou betekent.
Voor mij draait ontwerpen om het samenbrengen van verschillende disciplines tot één samenhangend geheel. Ik zie de rol van ruimtelijk ontwerpers als die van verbinder en inspirator. Wij slaan bruggen tussen uiteenlopende vakgebieden en creëren zo plannen die breed gedragen worden. Door een mogelijke toekomst te visualiseren, kunnen we mensen niet alleen inspireren, maar ook aanzetten tot gesprek en tot actie.
Regional wind patterns offer great potential to modify the urban climate. The analysis of the landscape in addition to a weather pattern analysis tells the designers which strategies to apply in the landscape to modify wind patterns
Wat hoop/wil je als ontwerper in de nabije en/of in de verre toekomst bereiken?
Als ontwerper wil ik bijdragen aan een toekomst waarin ruimtelijke ingrepen niet alleen functioneel en esthetisch zijn, maar ook juist klimaatresponsief. Ik geloof dat ontwerp de kracht heeft om disciplines te verbinden, complexe opgaven inzichtelijk te maken en mensen te activeren. In de nabije toekomst wil ik mijn rol als verbinder en inspirator verder ontwikkelen door mijn kennis te verdiepen én te delen, met als doel een breder bewustzijn te creëren over de invloed van ontwerp op het (stedelijk) klimaat.
Op langere termijn streef ik ernaar om een expert te worden op het gebied van klimaatresponsief ontwerp. Ik wil mij blijven ontwikkelen en mijn expertise inzetten om te werken aan oplossingen op verschillende schaalniveaus – van straat tot regio. Daarbij zie ik het als mijn verantwoordelijkheid om ruimtelijke kwaliteit hand in hand te laten gaan met de natuur en haar ecologie, zodat we steden en landschappen kunnen ontwikkelen die niet alleen leefbaar, maar ook toekomstbestendig zijn.
Wat zou jouw project voor de praktijk kunnen betekenen? (korte reflectie)
Met mijn thesis hoop ik vooral inspiratie en bewustwording te bieden aan de praktijk – specifiek rondom de impact van woningbouw op het stedelijk klimaat. In een tijd waarin elke stad kampt met een groot woningtekort, schuilt het risico dat waardevolle (groene) ruimtes worden volgebouwd.
Inbreiding en uitbreiding hoeven op zichzelf geen probleem te vormen voor het stedelijk klimaat, mits er op verschillende schaalniveaus wordt gekeken naar de ligging van een locatie binnen de groenblauwe dooradering van de stad. Groenblauwe infrastructuren die zorgen voor ventilatie en verkoeling moeten vrijgehouden worden van woningbouw om hun werking te behouden.
The watersystem is important in understanding why some climatic problems, such as drought, occur in the landscape. Our watersystem is focused on draining the landscape.
Projecttekst
Problems experienced with urban heat created a sense of urgency to focus on urban climate-responsive design. However, designers are focused on the local scale even though the regional scale offers great potential to modify the urban climate. Cool Down adresses the importance to apply climate-responsive strategies on the regional scale.
Urban (micro)climates influence cities year-round, shaping experiences and thermal sensations through mostly invisible factors like radiation, wind, evaporation, temperature, and humidity. Urban climate-responsive strategies, which allow cities to adapt to the invisible factors, have been intensively studied on the smaller scales (facades, streets, blocks and parks). Despite this, understanding urban climates remains difficult, and strategies are often misapplied—water bodies can warm cities, misplaced greenery can block cooling wind, and new housing developments can create wind issues. The smaller scale design strategies should be strategically combined with regional scale strategies. However, strategically combining design strategies is a step too far and not (yet) a top-priority within most urban design projects.
With urban heat becoming a greater threat and large-scale developments emerging, integrating regional climate-responsive strategies early in the design process is crucial. Cool Down explores this for Zwolle, a city planning 8,000 new homes across varied landscapes (peat, clay, sand). The thesis systematically reviews regional climate-responsive strategies from literature and tests them within different landscape types to determine optimal locations and urban forms for expansion.
The findings show that considering the atmospheric layer early can complement the Dutch “bodem- en watersturend” approach in guiding new housing locations. While still in its early stages, regional climate-responsive design strategies has the potential to shape sustainable and comfortable future cities. Van Asperen’s work is a clear call to action, urging urban designers to integrate climate strategies from the outset to create more resilient and livable urban environments.
> meer afbeeldingen
> onderzoek
Designing a green belt on the scale of the city can help steering climate-responsive design choices. The western green belt contains forestry to offer a wind break during storms while the eastern green belt, consisting of wetlands, offer cool spots to cool warm eastern winds. This requires water to be retained in the landscape throughout the year.
Naam
Minke van Asperen
Linkedin
Begin afstuderen
September 2023
Afgestudeerd
Augustus 2024
Opleiding
Wageningen Universiteit en Researchcentrum