Nieuws —

De klushuizen: van experiment naar banaliteit

Ar

Archined Archief

Een blik op de toekomst door ons archief.

In 2006 was Rotterdam Spangen eindelijk weer eens positief in het nieuws. Woningen werden gratis weggegeven, mits de woning zou worden opgeknapt. Het fenomeen kluswoning was geboren en werd een instant succes. Tien jaar na de introductie schreven Beitske Boonstra en Willemijn Lofvers een artikel over de onbedoelde maar gewenste spin-off van de Klushuizen-aanpak. Archeoloog van dienst, Wies Sanders, blikt terug.

Het Wallisblok, Rotterdam / foto © Jeroen Musch

Het Klushuizen experiment in Rotterdam begon in 2006 met het Wallisblok in Spangen. In het opiniestuk bespreken de auteurs de transformatie van een klein experiment – waarbij toekomstige bewoners een vervallen blok zelf renoveerden – tot een officieel en inmiddels gangbaar beleidsinstrument voor stadsvernieuwing, en wat dit leert over de veranderende rol van de gemeente in kleinschalige, stap-voor-stap stadsontwikkeling zonder duidelijke regisseur. De auteurs concluderen dat de collectieve aanpak, waarbij hele blokken of straten tegelijk worden aangepakt, veel meer betekent voor de wijk dan de latere individuele kluswoningen, die nauwelijks spin-off opleveren en mogelijk de meerwaarde van het concept ondermijnen. De aanpak veranderde Spangen positief, maar wel deels ten koste van oorspronkelijke bewoners. Gemeenten moeten wennen aan een andere faciliterende rol stellen Boonstra en Lofvers, bovenal vraagt deze werkwijze tijd, empathie, geduld en doorzettingsvermogen.

Reactie van de archeoloog van dienst (Wies Sanders):

“2006 was een jaar waar de rafelranden van de stad volop in de belangstelling én ook onder druk stonden. Het was de tijd van broedplaatsen en Vogelaarwijken*. Kluswoningen waren de ideale koppeling tussen die twee: jonge creatievelingen die in een Vogelaarwijk de boel zelf kwamen opknappen. Tien jaar later behoorde de kluswoning tot een standaard optie van de gemeente of woningcorporatie om wijken te gentrificeren, diversiviseren, verbeteren. Boonstra en Lofvers wijzen in hun artikel terecht op de uitgeklede, individuele aanpak waarbij nauwelijks meer sprake is van een meerwaarde voor de buurt of van een vernieuwende architectuur, maar alles ten dienste staat van waardecreatie van het object zelf. Klushuizen als gemeentelijk beleidsinstrument is een stille dood gestorven. De individuele aanpak à la Huisflippers of het TV-programma Het Blok (dat in 2026 haar tiende seizoen beleefde), is populairder dan ooit. Het is schijnbaar het lot van een geslaagd experiment om zo snel mogelijk gebanaliseerd te worden.”

Het Wallisblok, Rotterdam / foto © Jeroen Musch

Lees hier het originele artikel Beitske Boonstra en Willemijn Lofvers, De Klushuizen: leren van een experiment dat beleid werd (18.10.16)

Hou het culturele architectuurgeheugen beschikbaar

Doneer nu

Enkele gerelateerde artikelen